Leenderbos & Groote Heide

Harmonische samenwerking, strijd, trekken en duwen, geven en nemen, zweetdruppels en een glimlach. Met deze woorden kan de verhouding tussen mens en natuur in het gebied dat nu Leenderbos heet, worden gekenschetst. In enkele duizenden jaren hebben mensen geprobeerd de natuur naar hun hand te zetten. Mensen hebben het gebied droger gemaakt en weer natter, er sporen doorheen getrokken en weer deels uitgewist, ontbost, bebost, ontsloten, afgesloten, stuifzanden veroorzaakt, vastgelegd en weer gecreëerd. Wat een werk. Door al dat werk is het Leenderbos geworden wat het is: een zeer interessant cultuurlandschap met hoge natuurwaarden. Maar het kan nog mooier. In opdracht van Staatsbosbeheer en waterschap De Dommel, hebben wij daarom een inrichtingsplan gemaakt voor dit bijzondere bos- en natuurgebied.

Hoewel Natura2000-doelstellingen door plannenmakers vaak als conservatief en belemmerend worden ervaren, blijkt in het inrichtingsplan voor het Leenderbos dat deze soms juist prima kunnen worden gecombineerd met de ambitie om cultuurhistorische waarden beter zichtbaar en beleefbaar te maken, en de belevingswaarde van het gebied te vergroten. Het ontwerp speelt hierin een belangrijke bemiddelende rol. Onderdeel van het inrichtingsplan zijn voorstellen om de waterkwaliteit verbeteren en het gebied verder vernatten, waardoor grondwaterstanden omhoog gaan en in vennen weer water komt.

Aan de westkant van het Leenderbos zijn de meeste potenties om natte plekken en vennen te herstellen. In dit deel staan ook de meeste Douglas-bossen en bijbehorende drainagegreppels. Door juist dit deel om te vormen naar open heide kunnen meerdere vliegen in één klap worden geslagen. Er ontstaat een ecologische verbinding tussen noord en zuid , de vennen die aan de westkant in het bos liggen worden met elkaar verbonden en het naaldbos kan plaatsmaken voor de veel minder verdampende heide. Daarnaast wordt tegelijk ook de route vanuit de dorpen naar het natuurgebied interessanter doordat je straks vanaf de randen eerst op de open heide komt,  met lange zichtlijnen naar de omgeving, en pas daarna in het bos. Aan de oostkant van het gebied wordt een droge ecologische verbinding gerealiseerd. Op de heide liggen met houtwallen omzoomde kleine ontginningen als ‘eilanden’ in de leegte.

Het bos krijgt een sterkere natuurfunctie, maar is in omvang nog steeds fors. Daarom worden maatregelen genomen om de oriëntatie te vergroten en het bos recreatief aantrekkelijker te maken,  zoals het toevoegen van nieuwe brandsingels aan de reeds bestaande, en het maken van open plekken  in het bos , die voor een afwisselend beeld zorgen.

Locatie: Noord-Brabant, ten oosten van Valkenswaard

In samenwerking met: Kenniscentrum Landschap van de RUG (Theo Spek), Cultuurland Advies (Martijn Horst)

Opdrachtgever(s): Staatsbosbeheer regio Zuid en Waterschap De Dommel

Omvang in ha: 3.380 ha

Jaar van ontwerp: 2010-2011

Jaar van uitvoering: 2012 –

Artikel in Bos 4D

Jaarboek Landschapsarchitectuur en Stedenbouw 2003-2007

Download projectblad in PDF


Inschrijven nieuwsbrief