Berichten

Kust en erfgoed_03

Masterplan Kust & Erfgoed

Masterplan Kust en Erfgoed

De komende decennia zal in het kustgebied een groot aantal maatregelen worden genomen om de veiligheid van ons land te verbeteren. In het Nationaal Waterplan en het Deltaprogramma heeft het Rijk voor de komende decennia de belangrijkste wateropgaven gedefinieerd, vanuit het streven naar een veilig en aantrekkelijk Nederland.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de vijf kustprovincies hebben de ambitie om het culturele karakter van de kuststrook te versterken en erfgoed goed te positioneren bij de ruimtelijke belangenafwegingen die met kustversterking zijn gemoeid. Het Masterplan Kust en Erfgoed dat wij in opdracht van hen hebben gemaakt, vormt de basis om het erfgoed optimaal tot zijn recht te laten komen in de plannen voor de kust. Het bevat voor het gehele kustgebied van Nederland een lange termijnperspectief voor het omgaan met cultuurhistorische waarden in relatie tot waterveiligheidsprojecten en andere majeure opgaven, zoals verstedelijking, infrastructuur en (wind)energie.Het is geen vastomlijnde visie maar een denkrichting over de manier waarop kustversterking en ruimtelijk-economische opgaven kunnen worden ingezet om de, voor een belangrijk deel op cultuurhistorie geënte, gebiedsidentiteiten langs de kust te versterken. Dat leidt tot een mooiere, interessantere kust, met uitgesproken streekeigen verschillen en een gedifferentieerd en cultureel afwisselend vestigingsklimaat.

Het Masterplan Kust en Erfgoed beschrijft op de schaal van Nederland de belangrijkste cultuurhistorische kenmerken, zoals landschappelijke kenmerken en structuren, kenmerkende ontsluitingspatronen, verdedigingswerken en karakteristieken van eilanden en kustplaatsen. Op basis hiervan hebben we samen met de betrokken partijen een aantal principes ontwikkeld om cultuurhistorie beter voor het voetlicht te brengen en een inspiratiebron te laten zijn bij planontwikkeling. Voor de drie deelgebieden van de kust: het Waddengebied, de Hollandse Kustboog en de Zuidwestelijke Delta, zijn deze principes uitgewerkt tot een koers. De drie koersen worden geïllustreerd met ontwerpverkenningen voor Zandvoort, Hoek van Holland, Vlissingen-Breskens en de Eemsmonding.

Daarnaast hebben we het toekomstperspectief vertaald in een aantal handvatten voor de omgang met provinciegrensoverschrijdende cultuurhistorische structuren en systemen, waarvoor actieve samenwerking tussen provincies en andere stakeholders is gewenst.


Locatie: Nederlandse kust

In samenwerking met: Beek & Kooiman Cultuurhistorie, Dorine van Hoogstraten (architectuurhistorie) en RoyalHaskoningDHV.

Opdrachtgever(s): Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en de provincies Zeeland, Zuid-Holland, Noord-Holland, Friesland en Groningen.

Omvang: Circa 300.000 ha.

Jaar van ontwerp: 2014

Lees ook: RO Magazine over het Masterplan

Artikel in Vakblad Groen: Kies voor karakter

Download projectblad in PDF






Inschrijven nieuwsbrief




Strootman aan zee

Vrijdag 26 ging ons bureau op excursie naar de Hollandse kust. Een lang staand afscheidscadeau van ex-collega Maike Warmerdam. In haar tijd bij Atelier Kustkwaliteit heeft zij een schat van ervaring op gedaan over de laatste kustprojecten en zij kon alles vertellen over de Zandmotor, de nieuwe boulevard van Scheveningen en de parkeergarage/dijk/duinen bij Katwijk.

Ons bureau werkt al jaren aan de kust, veel aan overkoepelende visies, met recent het Kustpact, het Masterplan Kust en Erfgoed en ook de visie voor de Groninger Waddenkust. De bezochte projecten zijn vaak de pakkende referenties.

Kustpact_08

Kustpact

Inventarisatie waarden en beleid Nederlandse kust

Als basis voor het Kustpact

De Nederlandse kust is prachtig en uniek, ook in internationaal opzicht, door zijn ontstaansgeschiedenis, de erosie, de sedimentatie, de golven en de wind, en de manier waarop de Nederlanders daar in de loop van de eeuwen mee om zijn gegaan.

Onze kust is ook één van de meest kenmerkende, grote en gave ruimtelijke structuren die Nederland rijk is. Het Nederlandse kust- en duingebied beslaat zo’n 40.000 hectare, ongeveer 1% van het totale Nederlandse grondgebied. Een groot deel daarvan ligt dicht tegen de dichtbebouwde Randstad aan.

Na het ontwerp-besluit van de minister van IenM in december 2015 over de gewijzigde bevoegdheden voor de ruimtelijke ontwikkeling van het kustfundament ontstond maatschappelijke ongerustheid. Als reactie daarop is in de zomer van 2016 een Kustpact gesloten: een convenant over de ruimtelijke kwaliteit van het kustgebied.

Het Kustpact omvat afspraken om te komen tot een heldere verdeling van publieke (bestuurlijke) en maatschappelijke verantwoordelijkheden op basis van een analyse en bevestiging van de gedeelde waarden die aan het kustgebied worden toegekend. Het Kustpact is niet het eindpunt, maar het vertrekpunt van een traject waarin partijen met elkaar optrekken om een gemeenschappelijke koers te varen in de actieve bescherming en het zorgvuldige beheer van de kust in brede zin en in het behoedzaam ontwikkelen van de kustecologie en de kusteconomie. Draagvlak en zorgvuldigheid zijn belangrijke voorwaarden voor een goed verloop van dat traject.

Om het maken van de juiste afspraken in het pact te ondersteunen heeft Strootman Landschapsarchitecten drie inhoudelijke bouwstenen uitgewerkt. Dit gebeurde in opdracht van het ministerie van IenM en in nauwe samenwerking met de betrokken overheden en vertegenwoordigers van de maatschappelijke organisaties. De drie bouwstenen zijn:

        1. Een cartografische en uitgeschreven analyse van de kernkwaliteiten en collectieve waarden van het kustgebied; de partijen noemen in het bijzonder de natuur, het erfgoed, de waterwinning, de veiligheid, de recreatie en het toerisme, maar ook landschappelijke waarden als rust, donkerte, stilte en weidsheid.
        2. Een cartografische ‘montage’ van het vigerende omgevingsbeleid ten aanzien van de kust en een analyse van het beeld dat daaruit voortvloeit.
        3. Een beargumenteerde begrenzing van het gebied dat als kust kan worden aangeduid, in het besef dat Nederland drie verschillende kustsystemen rijk is en mede in het licht van de aanleiding tot het Kustpact.



Locatie: 
Zandige kustlijn van Nederland

Opdrachtgever(s): Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Omvang in ha: ca. 40.000 ha

Jaar van ontwerp: 2016






Inschrijven nieuwsbrief




Een pact voor de Nederlandse kust

Na het ontwerp-besluit dat de minister van Infrastructuur en Milieu in december 2015 nam over de gewijzigde bevoegdheden voor de ruimtelijke ontwikkeling van het kustfundament ontstond grote maatschappelijke ongerustheid. Vanaf 1 juli 2016 zouden gemeenten en provincies zeggenschap over het strand en de duinen krijgen. Een groot aantal natuur- en milieuorganisaties luidden de alarmklok door middel van de campagne ‘Bescherm de kust’. Als reactie daarop heeft minister Schultz besloten om het bouwverbod voorlopig te handhaven en een nationaal kustpact te sluiten.

Strootman Landschapsarchitecten maakt in opdracht van het ministerie van IenM, in nauwe samenwerking met die overheden en vertegenwoordigers van de maatschappelijke organisaties, een inventarisatie van alle waarden van de kust en brengt het huidige beschermingsbeleid daarvan in beeld. De studie is één van de bouwstenen voor het pact dat deze zomer zal worden gesloten.

Klik hier voor informatie over de studie.

identiteit van de kust_001

Identiteit van de kust

De ruimtelijke identiteit van de Nederlandse kust

Voor de Nederlandse kust staan – meer dan ooit – grote ruimtelijke opgaven op de agenda, zowel voor het creëren van lange termijn veiligheid als voor het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. Het Rijk heeft in het Nationaal Waterplan en het Deltaprogramma voor de komende decennia de belangrijkste wateropgaven gedefinieerd, vanuit het streven naar een veilig en aantrekkelijk Nederland. Die opgaven bieden kansen voor de versterking van de ruimtelijke kwaliteit. Niet alleen voor natuur en landschap zelf, maar ook voor de recreatieve aantrekkelijkheid en voor het vestigings- en woonklimaat in het achterland. ‘De ruimtelijke identiteit van de Nederlandse kust’ is een bouwsteen voor het Nationale Deltaprogramma.

In deze studie zijn de ontstaansgeschiedenis, cultuurhistorische waarden en ruimtelijke kwaliteiten van de Nederlandse kust op een rijtje gezet, als referentiekader en inspiratiebron voor de vormgeving van de ruimtelijke ontwikkelingen van de toekomst – van kustverbreding en klimaatverandering tot natuurontwikkeling en de herstructurering van de badplaatsen.

Hoewel veel Nederlanders de kust op het eerste gezicht ‘gewoon’ vinden, laat de studie zien dat de Noordzeekust – van Cadzand tot Rottumerplaat –internationaal uniek is. De studie zet in acht clusters de kustkwaliteiten op een rij, zoals vrij zicht en grootschaligheid, natuurlijkheid en dynamiek, contrasten met het achterland en het kusterfgoed.

De beschreven kwaliteiten zijn gebaseerd op een analyse van circa 80 plannen en beleidsdocumenten. Door het in kaart brengen van de belangrijkste landschappelijke en cultuurhistorische waarden van het Nederlandse kustgebied kunnen ze opgenomen worden in ruimtelijke analyses en afwegingen, en benut worden voor nieuwe ontwerpen.


Locatie: Nederlandse kust

In samenwerking met: Bureau Overland, Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Muilwijk Landschap Advies

Opdrachtgever(s): Ministerie van Infrastructuur en Milieu, Deltaprogramma Kust

Omvang: Circa 300.000 ha

Jaar van ontwerp: 2010






Inschrijven nieuwsbrief




Portfolio Items